Genital Dizanteri; Amebik vulvovajinit, servisit, vajinal kanama gibi semptomlar, ülseratif lezyon vajinal – servikal karsinom olarak yorumlanabilir
Genital Dizanteri- Vulvar Amibiazis ( Amip – Dizanteri )
“Amip” terimi, çeşitli tek hücreli organizmaları tanımlamak için kullanılan terimdir. Amipler çoğunlukla sucul ortamlarda bulunurlar, bazıları hastalık yapabilirler.Genital Dizanteri- Vulvar Amibiazis açısından genital bölge sıklıkla göz ardı edilir.
“Amip” terimi
Yunanca “amoibe” kelimesinden türetilmiştir. “Amoibe”, “değişikliğe uğramak, değişmek” anlamına gelir, amiplerin şekil değiştirerek hareket ettikleri, şekillerinin sürekli olarak değiştiği gerçeğine atıfta bulunur. Amebiasis (dizanteri) protozoan parazit enfeksiyonudur.
Bazı amipler besinlerini; diğer organizmaların içinde sindirerek alırlar, bazıları da ölü organizmaların parçalarını temizleyerek besinlerini alırlar.
- Dünyadaki yaşamın devamı için gereklidirler.
- Ancak bazıları da hastalık yapabilir. Örneğin, Entamoeba histolytica bağırsak enfeksiyonları yapabiilir. Naegleria fowleri beyin enfeksiyonu yapabilir.
İnsanlarda patojenik amipler
Entamoeba histolytica:
Barsak enfeksiyonuna, ayrıca karaciğer, diğer organlarda ciddi enfeksiyon yapabilir.
Naegleria fowleri:
Amip, “beyin yiyen amip” olarak da bilinir, sinir sisteminde ciddi enfeksiyonların sebebidir. Bu enfeksiyon nadirdir, genellikle ölümcüldür.
Acanthamoeba:
Amip, göz enfeksiyonlarına, deri enfeksiyonlarına, nadir durumlarda beyin enfeksiyonların sebebidir.
Balamuthia mandrillaris:
Nadir görülen ancak ciddi enfeksiyon yapabilirr. Genellikle beyin – sinir sistemini etkiler.
Amiplerin hepsi, sucul ortamlarda bulunabilir, özellikle sıcak iklimlerde daha yaygındır. Enfeksiyon riskini azaltmak için, temiz su kaynaklarından su içmek, temiz olmayan sularda yüzmemek – su altında dalış yapmamak, suya temas ettiğinizde burun deliklerinizi tıkamak önemlidir.
Amebiyazis (Amipli Dizanteri) Nedir?
Amebiyazis veya amipli dizanteri, Entamoeba histolytica adlı amibin neden olduğu bağırsak enfeksiyonudur. Enfeksiyon, genellikle enfekte dışkı (kanalizasyon karışması) ile bulaşan kontamine su veya gıdaların tüketilmesi yoluyla yayılır.
Amebiyazis semptomları
Sulu, mukuslu veya kanlı ishal
- Karın ağrısı kramplar
- Yorgunluk
- İştah kaybı
- Ateş
Bazı insanlarda, amipli dizanteri semptomları hafif veya yoktur.
Ancak, bazı insanlarda ciddi semptomlara – komplikasyonlara neden olabilir. Özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde, enfeksiyon karaciğer, akciğerler – beyin, diğer organlara yayılabilir, ciddi sağlık sorunları yapabilir.
Amebiyazis tedavisi antibiyotikler, diğer ilaçlarla yapılır.
Enfeksiyonun önlenmesi için, temiz su kaynaklarından su içmek, yıkamak, yiyecekleri iyi pişirmek, hijyen kurallarına uymak, enfekte insanlarla temas etmekten kaçınmak şeklinde önlemler alınması önemlidir.
Entamoeba histolytica İle nasıl enfekte olabilirim?
Entamoeba histolyticaenfeksiyonu şu şekilde ortaya çıkabilir:
Dışkı Yutma
Entamoeba histolytica ile enfekte olmuş kişinin dışkısına (kakasına) temas eden her şeyi ağız yolu ile yutulması ,
Kirli Su Yutma
Entamoeba histolytica ile kontamine olmuş su veya yiyecek türü şeyin yutulması,
Kirli El
Kirlenmiş yüzeylerden veya parmaklardan alınan Entamoeba histolytica kistlerini (yumurtaları) yutarsanız;yaklaşık %10 ila %20 kişide enfeksiyon gelişir. Hastalanan kişilerde genellikle 2 ila 4 hafta içinde semptomlar gelişir, ancak bazen hastalığın ortaya çıkması daha uzun sürebilir.
Entamoeba histolytica’nın yaşam döngüsü3
Jinekolojik Dizanteri (Genital Dizanteri- Vulvar Amibiazis)
Ekstraintestinal dizanteri
- Ekstraintestinal dizanteri, barsak dışı bölgede ortaya çıkan dizanteri türüdür. Genellikle, amipli dizanteriye bağlı olarak gelişir. Vücudun farklı bölgelerine amip enfeksiyonunun yayılması sonucu oluşur. Amipler, genellikle kalın bağırsakta yaşarlar, ancak nadir durumlarda kan yoluyla diğer organlara yayılabilirler. Ekstraintestinal dizanteri, amiplerin karaciğer, akciğerler, beyin diğer organlar; diğer vücut bölgelerinde enfeksiyona sebep olabileceği durumlarda ortaya çıkabilir.
- Ekstraintestinal dizanterinin semptomları, enfekte olduğu bölgeye bağlı olarak değişebilir. Örneğin, karaciğer enfeksiyonu, ateş, karın ağrısı, halsizlik, iştah kaybı, kilo kaybı türevi semptomların nedenidir. Akciğer enfeksiyonları öksürük, nefes darlığı, göğüs ağrısı, ateş , … semptomlar görülebilir. Beyin enfeksiyonları baş ağrısı, kafa karışıklığı, nöbetler, uyku hali, felç şeklinde semptomlarla ortaya çıkabilir. Gebelik durumunda gebelik komplikasyonları oluşabilir (karaciğer apsesi, karnının sağ üst kadranında hassasiyet, maternal ölüm, abortus, ölü doğum, …).
- Ekstraintestinal dizanteri, amipli dizanteri barsak enfeksiyonunun tedavisi ile kontrol altına alınabilir. Tedavi, amip enfeksiyonunu ortadan kaldırmak, enfekte olmuş bölgelerdeki semptomları hafifletmek için antiparaziter ilaçlar diğer ilaçlar içerebilir. Enfeksiyonun ciddiyetine, yayılımına bağlı olarak, tedavi süresi – yöntemi değişebilir.
Jinekolojik Dizanteri (Genital Dizanteri- Vulvar Amibiazis)
Amipli dizanteri, genellikle barsak enfeksiyonu olarak görülse de, kadın üreme organlarına da bulaşabilir, jinekolojik semptomlara neden olabilir. Nadir durumdur, ancak mümkündür. Entamoeba histolytica adlı amip, enfekte dışkı – kontamine su, gıdalarla temas yoluyla bulaşır. Amip, genellikle bağırsaklarda yaşar, ancak nadir durumlarda vajinada, uterusda da enfeksiyona yol açabilir.
Amebik vulvovajinit, servisit, vajinal kanama şeklindeki semptomlar, ülseratif lezyon/büyüme klinik bulguları nedeniyle vajinal – servikal karsinom olarak yanlış yorumlanabilecek nadir ekstraintestinal dizanteri formları görülebilir.4
Genital Dizanteri- Vulvar Amibiazis semptomları
- Vajinal akıntı (vajinit – servisit)
- Adet döngüsünde değişiklikler
- Karın ağrısı kramplar (salpenjit,…)
- Vajinal kanama (endometrit)
- Cinsel ilişki sırasında ağrı veya rahatsızlık hissi (PID, servisit)
- Kanser ciddiyetinde düşündüren genital ülser oluşumu
Jinekolojik amipli enfeksiyonlar, özellikle bağışıklık sistemi zayıf olan kişilerde ciddi komplikasyonlar yapabilir. Semptomlar fark edildiğinde veya enfekte kişiyle temas kurulduğunda uzman jinekolog doktora başvurulması önemlidir. Amipli enfeksiyonların jinekolojik bölgelerde oluşumunu önlemek için, kişisel hijyen kurallarına uymak, kontamine su veya gıdalarla teması önlemek, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan kaçınmak önemlidir. Trofozoit formları daha derin vücut katmanlara nüfuz edebilir, hemolenfatik sistem yoluyla çeşitli bölgelere gidebilir.
- Salpenjit ,
- Rektovajinal fistül ,
- Ciddi vulvar ülser sebebi olabilir.5
- Enfekte dışkı – kanalizasyon ile kontamine olmuş su – deniz -gölet – derelere girmek (yüzmek) veya kirlenmiş sular ile kontamine olmuş yiyeceklerin tüketilmesi , tarımda amipli sularla sulama yapılması, … yoluyla bulaşabilir.
- Bulaşma, enfekte dışkı ile temas sonucu ellerin yıkanmaması, vajina içerisine enfekte su girmesi, hijyen kurallarına uyulmaması , vajinal – servikal kronik akıntı mevcudiyeti veya kontamine su veya gıdaların tüketilmesi nedeniyle oluşabilir.
- Entamoeba histolytica, özellikle erkek eşcinsel ilişkilerinde, endemik olmayan bölgelerde salgınlara neden olan, cinsel yolla bulaşan patojen olarak da tanınmaktadır.
Amipler tuzlu suda (deniz suyu), uygun şekilde dezenfekte edilmiş – temizlenmiş havuz – jakuzi suyunda yaşayamaz.
Fakat kanalizasyon veya dışkı karışmış, hijyen sıkıntısı olan suya girdiğinizde, içtiğinizde, yuttuğunuzda,… risk altında olursunuz.
Ayrıca Entamoeba histolytica, belirli insan virüslerinin virülansını modüle edebilir. Kendisi virüsler için konakçıdır. Örneğin, AIDS, Entamoeba histolytica’nın hasarını ve patojenitesine sebep olabilir. Öte yandan, HIV ile enfekte olmuş hücreler genellikle Entamoeba histolytica tarafından tüketilir (amiplerin amaçlarından biriside budur). HIV virüsünü taşıyan amipten; insana yeniden bulaştığına dair kanıt olmamasına rağmen, amip içinde virüs canlı kalır.
Dizanteri nasıl teşhis edilir?
Doktorunuz sizden dışkı (kaka) örnekleri göndermenizi isteyecektir. Entamoeba histolytica her dışkı örneğinde her zaman bulunmadığından, birkaç farklı günden, birkaç dışkı örneği göndermeniz istenebilir.
Entamoeba dispar
Amebiasis teşhisi çok zor konabilir. Diğer parazitlerin, hücrelerin mikroskop altında bakıldığında Entamoeba histolytica’ya çok benzeyebililir. Bazen insanlara Entamoeba histolytica ile enfekte olmadıkları halde amip bulaştığı söylenebilir. Entamoeba histolytica yaklaşık 10 kat daha yaygın olan başka amip Entamoeba dispar, mikroskop altında bakıldığında aynı görünür. Bazen insanları hasta eden Entamoeba histolytica enfeksiyonunun aksine, Entamoeba dispar enfeksiyonu insanları hasta etmez, tedavi edilmesi gerekmez.
Size Entamoeba histolytica bulaştığı söylendiyse ancak kendinizi iyi hissediyorsanız size Entamoeba dispar bulaşmış olabilir. Ne yazık ki çoğu laboratuvar, kişinin Entamoeba histolytica veya Entamoeba dispar ile enfekte olup olmadığını söyleyebilecek testlere henüz sahip değildir. Testler daha yaygın hale gelene kadar, genellikle parazitin Entamoeba histolytica olduğunu varsaymak en iyisidir.
Kan testi mevcuttur, ancak yalnızca doktor enfeksiyonunuzun bağırsağı aşarak karaciğer gibi vücudunuzun başka organına yayılmış olabileceğini düşündüğünde önerilir.Kan testi mevcut hastalığınızın teşhisinde yardımcı olmayabilir çünkü geçmişte amebiasis geçirdiyseniz, şu anda enfekte olmasanız bile test pozitif çıkabilir.
Muğla
Kadın
