Folik Asitin Zararları; Önerilen miktardan daha fazla folik asit tüketmek çok kolaydır, hapları yut gitsin; iyi bir şey değildir.
Hamilelik sırasında Folik Asitin Zararları
Önerilen miktardan daha fazla folik asit tüketmek çok kolaydır, hapları yut gitsin; iyi bir şey değildir. İşte bu nedenle hamilelik sırasında Folik Asitin Zararlarından korunmak için folik asit alımınızı takip etmeniz önemlidir.
Gebelik varsa veya hamile kalmayı düşünüyorsanız, şüphesiz folik asit almanız gerektiğini duymuşsunuzdur. Bunun nedeni, hamile kalmadan önce, hamilelik sırasında folik asit takviyesi alan kadınların spina bifida gibi nöral tüp kusurları olan bebeğe sahip olma şansının önemli ölçüde azalmış olduğu uzun zamandır kanıtlanmıştır.
Folik asit nedir?
Folik asit, B vitamini çeşitidir. Folat’ ın sentetik şeklidir. B9 vitamini gıdalarda doğal bulunduğunda buna folat denir
Folat doğal şekilde ıspanak, lahana,… yeşil yapraklı sebzelerde, bakliyatlarda, barbunya, mercimek, portakal, greyfurt, avokado, … meyvelerde bulunur. Ancak herkes diyetlerinde doğal folat yeterince almaz.
- Besinlerde doğal bulunan folat
- Folatın sentetik formu folik asit
- Folik asitin aktif formu folinik asit
Nöral tüp defektleri hamileliğin erken döneminde (birçok kadın hamile olduklarını bile bilmeden önce) meydana geldiği, hamilelikler genellikle planlanmamış olduğu için, Jinekologlar hamile kalabilecek tüm kadınların günde 0,4 mg folik asit içeren multivitamin almasını önermektedir. Hamile kalmayı planlıyorsanız; en az üç ay önceden folat almanız önerilir. Önerilen alım miktarı daha sonra hamilelik sırasında 0.6 mg’a çıkar.
Ne kadar folik asit çok fazladır?
- Çok fazla folat tüketmekle ilgili endişe olmasa da – mercimek, ıspanak yemekte gerçekten aşırıya kaçamazsınız.
- 0,4 mg folik asit her gün birkaç porsiyon folat açısından zengin gıda içeren takviye, hamilelik sırasında günlük 0,6 mg folik asit/folat tavsiyesini karşılamak için yeterlidir.
- Ancak birçok kadın bundan çok daha fazlasını tüketiyor.
- Doğum öncesi takviyelerin çoğu 1 mg folik asit içerir, kendi başına önerilen miktardan çok daha yüksektir, aslında folik asidin güvenli üst sınırıdır (Tolere Edilebilir Üst Alım olarak da bilinir).
Çok fazla folik asit Alımı İle İlgili sorun nedir?
Gebelik için folik asit önemli olsa da, çok fazla alınması sorunlu olabilir. Araştırmalar, çok fazla folik asit tüketmenin (Folik Asitin Zararları);
- Bozulmuş fetus büyümesi (bebek küçük doğuyor, aşırı metilasyon nedeniyle genlerin açılması engellenmiş oluyor),
- Astım
- Otizm , … çocukluk hastalıkları riskinde artış
- Aşırı folik asit takviyesi alımı, kanser hücrelerinin büyüme, yayılma yeteneğini artırabilir, buda kanser öyküsü olan kişiler için özellikle zararlı olabilir (yavru tümörleri destekleme). Yine de daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Bazı kanser hücrelerinin büyümesini teşvik etme (mitojenik olmasından dolayı) olup (örneğin prostat, lenfoma , meme,… kanseri) vitamin alımında aile öyküsü önemlidir.
- Fazla folik asit alımı B12 vitaminin eksikliğini . Megaloblastik anemiyi maskeler (genişlemiş kırmızı kan hücreleri ile karakterize durumdur. Halsizlik, yorgunluk, konsantrasyon güçlüğü, nefes darlığı şeklinde semptomlara neden olabilir)
- Yüksek miktarda folik asit alımı, özellikle B12 vitamini düzeyi düşük olan yaşlı kişilerde yaşa bağlı zihinsel gerilemeyi hızlandırabilir. Bununla birlikte, daha fazla araştırma gereklidir.
- Folik asit takviyeleri hamilelik sırasında (düşük B12 + yüksek folat) folat düzeylerini yükseltmenin etkin – pratik yoludur, ancak aşırı dozlar insülin direncini artırabilir, çocuklarda beyin gelişimini olumsuz etkileyebilir.
Hayvanlarda çok fazla folik asidin etkisini gösteren çalışmaların yapıldığını not etmek önemlidir. İnsanları ilgilendirenler yalnızca gözlemseldir, yani başka faktörler rol oynayabilir. (Kadınlara etkilerini görmek için daha fazla folik asit verildiği kontrollü, klinik çalışmalar yapmak etik dışıdır.)
Çok fazla folik asidin ne kadar zararlı olabileceği tam olarak net olmasa da, epigenetik veya fetüsteki farklı genlerin açılıp (folat azaldığında) kapanmasını (folat arttığında) içerebilir. Yaşamın ilerleyen dönemlerinde hastalık gelişiminde rol oynayabilir. Folik asit genetik materyali paketleyen, bu sayede koruyan yani genetik materyali güvenli modda çalıştıran bir vitamindir.
Nöral tüp kusurlu bebek sahibi olma riski daha yüksek olan bazı kadınlara doktorlarının gözetiminde daha yüksek dozlar (4 -5 mg/gün) almaları önerilir, ancak çoğu kadın için önerilen dozdan daha fazla folik asit almanın yararı yoktur.
Metilasyon & Anksiyete
Aşırı metilasyon homosistein seviyelerinde artışına neden olabilir. Homosistein, kan damarlarına zarar verebilen amino asittir, kalp hastalığı riskini artırabilir. Ayrıca aşırı metilasyon, depresyon, anksiyete, uykusuzluk, diğer duygusal problemlerine de neden olabilir.
Fareler üzerinde yapılan deneyler, annenin beslenmesinin yavrularının epigenomunu şekillendirmede ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Tüm memelilerin agouti adı verilen gen vardır. Farenin agouti geni tamamen metillenmemişse, kürkü sarıdır, obezdir ve diyabet, kansere eğilimlidir. Agouti geni metillendiğinde (normal farelerde olduğu gibi) tüy rengi kahverengi olur, farede hastalık riski düşüktür. Şişman sarı fareler, sıska kahverengi farelerle genetik aynıdır. Şişman sarı fareler farklıdır çünkü epigenetik ‘mutasyona’ sahiptirler.
Araştırmacılar hamile sarı fareleri metil açısından zengin diyetle beslediklerinde, yavrularının çoğu kahverengiydi, ömür boyu sağlıklı kaldılar. Sonuçlar, anne karnındaki ortamın yetişkin sağlığını etkilediğini göstermektedir. Diğer deyişle sağlığımızı sadece yediklerimiz değil, anne babamızın da yedikleri de belirler.
Folat İle folik asit aynı şey midir?
‘Folat‘ , ‘folik asit‘ terimleri, farklı olmalarına rağmen sıklıkla birbirinin yerine kullanılır.
Folat, yeşil yapraklı sebzeler, kuru baklagiller, yumurta, tahıl, et, … birçok doğal gıdada bulunur. Gıdalardaki folat, vücutta metabolize edilir, aktif hale dönüştürülür.
Folat türleri şunları içerebilir:
- Dihidrofolat (DHF)
- Tetrahidrofolat (THF)
- 5,10-metilentetrahidrofolat (5,10-Metilen-THF)
- 5-metiltetrahidrofolat (5-Metil-THF veya 5-MTHF)
Folik asit ise, takviyeler, ilaçlar, işlenmiş gıdalara eklenen formdur. Sentetik üretilir, vücutta metabolize edilerek aktif hale dönüştürülür.
Gıda takviyesi, gıdalara vitamin veya mineral veya her ikisini birden eklemenin yoludur. Bazı pirinç, makarna, ekmek, kahvaltılık tahıllar folik asitle zenginleştirilmiştir. Gıdalar “zenginleştirilmiş” şekilde etiketlenmiştir. Folik asit, genellikle doğal oluşmayan spesifik folat türüdür.
Folik asit , gıda takviyesi için kullanılacak ideal folat şeklidir. Isı – ışıkla kolayca parçalanabilen doğal gıda folatı türlerinden folik asit daha kararlıdır. Folik asit, gıda zenginleştirme için daha uygundur çünkü ekmek, makarna, … pek çok zenginleştirilmiş ürün pişirilir; folik asit ısıl işlemlere dayanıklıdır.
CDC, hamile kalabilecek doğurganlık çağındaki kadınların her gün en az 400 mikrogram (mcg) folik asit tüketmesini önermektedir. Ancak, sadece diyetle 400 mcg folik asit almak zordur. Doğal gıda folatı açısından zengin dengeli diyet tüketmenin yanı sıra, içinde folik asit bulunan vitamin alarak, güçlendirilmiş yiyecekler yiyerek veya ikisinin kombinasyonunu alarak her gün 400 mcg folik asit alabilirsiniz.
Folik asit, düşük kan folat düzeylerini (folat eksikliği) ve yüksek kan homosistein düzeylerini (hiperhomosisteinemi) önlemek tedavi etmek için kullanılır. Folik asit ayrıca depresyon, inme, hafıza düşünme becerilerinde düşüş, kansızlık diğerleri gibi birçok başka durum için de kullanılır.
Folik asit IQ (Zeka) yı artırır mı?
Folik asitin IQ’yu artırabileceği konusunda kesin kanıt yoktur. Fakat, folik asit eksikliği gebelik sırasında bebeğin nöral tüp defektleri gibi ciddi doğum kusurlarına sahip olma riskini artırır. Bazı araştırmalar, folik asit takviyesinin beyin fonksiyonları, öğrenme, bellek, zeka gibi bilişsel yetenekleri artırabileceğini öne sürse de, sonuçlar henüz net değildir. Folik asit takviyelerinin beyin fonksiyonları üzerindeki etkilerini belirlemek için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.
İnsan zekasını artırdığı kesin şekilde bilinen vitamin yoktur. Bununla birlikte, beslenme vitaminlerin sağlıklı beyin fonksiyonu için önemli olduğu bilinmektedir. Özellikle B12 vitamini, folik asit, omega-3 yağ asitleri beyin sağlığı için önemli olabilir. Ancak, vitamin veya besin maddesi IQ seviyesini artırmak için yeterli olmayabilir. IQ seviyesi çok faktörlü konudur. Genetik, çevresel faktörler(intrauterin hayat kalitesi,…), eğitim seviyesi, kültürel etkenler gibi birçok faktörün birleşimiyle belirlenir.
Folik Asitin Muhtemelen Etkili Olduğu Durumlar
Yaşlı insanlarda hafıza düşünme becerilerinde azalma.
Diğer takviyeler olsun veya olmasın ağızdan folik asit almak, düşünme becerilerinde o yaşta beklenenden daha büyük düşüş yaşayan yaşlı insanlarda hafıza düşünme becerilerini geliştirebilir. Ancak, düşünme becerilerinde yaşlarına göre normal düşüş yaşayan yaşlı insanlarda işe yaramıyor gibi görünüyor.
Depresyon.
Antidepresanlarla birlikte ağızdan folik asit almak, depresyonu olan bazı kişilerde semptomları iyileştiriyor görünmektedir.
Yüksek tansiyon.
En az 6 hafta boyunca günlük ağızdan folik asit alınması, diğer tansiyon ilaçlarını almayan yüksek tansiyonu olan bazı kişilerde kan basıncını düşürür.
Fenitoin ilacının neden olduğu diş eti büyümesi.
Diş etlerine folik asit uygulamak sorunu engelliyor görünüyor. Ancak ağızdan folik asit almak yardımcı görünmüyor.
Felç.
Dünyanın tahıl ürünlerine folik asit eklemeyen bölgelerinde, folik asit takviyeleri almak inme riskini azaltabilir. Ancak takviyeler, tahıl ürünlerine folik asit ekleyen ülkelerde yaşayan insanlar için yararlı görünmüyor.
Ciltte beyaz lekelerin oluşmasına neden olan cilt bozukluğu (vitiligo).
Ağız yoluyla folik asit almak, semptomları iyileştiriyor görünmektedir.
Folik Asitin etkisiz olması muhtemel durumlar
- Kalın bağırsakta, rektumda kanserli olmayan büyümeler (kolorektal adenom). Folik asit takviyeleri almak, kalın bağırsakta veya rektumda büyümeleri engellemez.
- Öğrenme güçlüğü ile işaretlenmiş kalıtsal durum (fragile-X sendromu). Folik asitin ağızdan alınması frajil X sendromu semptomlarını iyileştirmez.
- Erken doğum. Hamilelik sırasında ağızdan folik asit almak, prematüre bebek sahibi olma riskini azaltmaz. Ancak bebekteki diğer sağlık sorunlarının önlenmesine yardımcı olur.
Folik Asitin etkisiz olduğu durumlar
Zeka
Hiç bir vitamin zekayı yani IQ yu artırmaz. Fakat eksikliğinde zeka azalabilir, çocuklarda hiperaktivite, öğrenme (dikkatsizlik) problemleri görülebilir !
Demir eksikliği anemisi
Demir eksikliği anemisi nedeniyle demir takviyesine folik asit eklemek, anemiyi tek başına demir takviyesi almaktan daha iyi tedavi etmeye yardımcı olmaz.
Normalde yaşla birlikte ortaya çıkan hafıza – düşünme becerilerinde azalma.
Ağızdan folik asit almak, sağlıklı yaşlanan yetişkinlerde normalde meydana gelen zihinsel işlevdeki düşüşü engellemiyor görünüyor.
Katarakt.
B6 vitamini, B12 vitamini ile ağızdan folik asit almak kataraktı önlemez. Hatta, çıkarılması gereken katarakt sayısını artırabilir.
İshal.
Ağız yoluyla folik asit almak, yetersiz beslenme riski taşıyan çocuklarda ishali önlemiyor görünüyor. Hatta birkaç günden fazla süren ishal olma riskini bile artırabilir.
Düşmeyi önleme.
B12 vitamini ile ağızdan folik asit almak, aynı zamanda D vitamini alan yaşlı insanlarda düşmeleri engellemiyor görünüyor.
Erkek kısırlığı.
Folik asitin tek başına veya diğer bileşenlerle birlikte ağızdan alınması erkek doğurganlığını iyileştirmiyor görünmektedir.
Doğmamış veya prematüre bebeğin ölümü.
Hamilelik sırasında ağızdan folik asit almak, bebeğin doğumdan hemen önce veya sonra ölme riskini azaltıyor görünmüyor. Ancak bebekteki diğer sağlık sorunlarının önlemede yardımcı olur.
Beyaz kan hücrelerinin kanseri (lösemi).
Yaşlı yetişkinlerde fiziksel performans.
B12 vitamini ile ağızdan folik asit almak, yaşlı insanların daha iyi yürümesine veya daha güçlü ellere sahip olmasına yardımcı olmuyor görünüyor.
Hamilelik sırasında ağızdan folat almak çocuklarda kanser riskini azaltmaz.
Zayıf kırılgan kemikler (osteoporoz).
Osteoporozu olan yaşlı bireylerde, folik asidi ağızdan B12 vitamini ve/veya B6 vitamini ile almak, kemik kırıklarını önleyemiyor görünmektedir.
Hamilelik sırasında yüksek tansiyon.
Yüksek doz folik asit takviyeleri, hamilelik sırasında kan basıncını veya preeklampsi adı verilen durum geliştirme riskini düşürmüyor görünmektedir.
Solunum yollarının enfeksiyonu.
Ağız yoluyla folik asit almak, yetersiz beslenme riski taşıyan çocuklarda akciğerlerdeki enfeksiyonları önlemiyor görünmektedir.
