Genital herpes, Herpes Simpleks Virüsü (HSV) tarafından oluşturulan, cinsel yolla bulaşan viral bir enfeksiyondur.
Genital Herpes – Vulvar Herpes – HSV
HSV’nin Tanımı ve Önemi
Genital Herpes, başta HSV-2 olmak üzere Herpes Simpleks Virüsünün neden olduğu bir cinsel yolla bulaşan enfeksiyondur. Dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen bu hastalık, hem fiziksel hem de psikolojik açıdan önemli bir yük oluşturmaktadır.
HSV, iki türü bulunan ve insanlarda enfeksiyonlara neden olan bir virüs familyasını tanımlamak için kullanılan bir terimdir. HSV-1 genellikle oral herpesin nedenidir, HSV-2 ise genellikle genital herpesin nedenidir. HSV enfeksiyonları, ciddi sağlık sorunlarına ve bireylerde acıya neden olabilir.
Tanı çoğunlukla klinik bulgular + öykü ile konur.
HSV Ne kadar yaygın?
Genital Herpes, dünya genelinde yaygındır ve özellikle genç yetişkinler arasında sık görülür. Risk grupları arasında cinsel aktiviteleri sık olan bireyler, bağışıklık sistemi zayıf olanlar ve hamile kadınlar bulunmaktadır. Bulaş yolları arasında cinsel temas, doğum sırasında anneden bebeğe geçiş ve oral-genital temas sayılabilir.
HSV bedene bir girdiğinde bir daha çıkmaz
HSV, bir DNA virüsüdür ve sinir hücrelerine yerleşme yeteneğine sahiptir. HSV-1 ve HSV-2 arasındaki fark, genellikle etkiledikleri bölgelerdir. HSV, sinir hücrelerinde latent (uykuda & gizli) enfeksiyona neden olabilir ve zaman zaman reaktivasyon (tekrarlamalar) gerçekleşebilir.
HSV, sinir hücrelerine girerek orada latent enfeksiyona neden olabilir. Bu durum, virüsün tekrarlayan enfeksiyonlara yol açabilen nöronlarda saklanmasına olanak tanır.
Latent Enfeksiyonda ne Oluyor?
HSV latent (gizli, sessiz) enfeksiyon demek, virüsün sinir hücrelerinde saklanarak ömür boyu vücutta kalması ve uygun koşullarda tekrar aktif hale gelmesidir.
Kadında genel olarak latent (gizli, sessiz) enfeksiyon yapabilen bazı mikroorganizmalar şunlardır:
Viral ajanlar
- Herpes Simplex Virüsü (HSV-1, HSV-2) → Dudak ve genital bölgede latent kalır, sinir ganglionlarında saklanır.
- Varisella Zoster Virüsü (VZV) → Suçiçeği sonrası dorsal kök ganglionlarında latent kalır, zona (herpes zoster) olarak reaktive olur.
- Human Papilloma Virüsü (HPV) → Servikal ve genital epitel hücrelerinde latent kalabilir, yıllar sonra aktive olup siğil veya servikal displaziye yol açabilir.
- Epstein-Barr Virüsü (EBV) → B lenfositlerde latent kalır, bağışıklık zayıflığında reaktive olabilir.
- Cytomegalovirüs (CMV) → Monosit ve lenfositlerde latent enfeksiyon yapar.
Bakteriyel ajanlar
- Mycobacterium tuberculosis → Akciğer dışı odaklarda (özellikle genital tüberküloz) latent kalabilir.
- Treponema pallidum (Frengi etkeni) → Latent sifiliz döneminde yıllarca sessiz kalabilir.
- Chlamydia trachomatis → Hücre içinde persistan formda kalabilir, kronik enfeksiyon ve infertiliteye yol açabilir.
Paraziter ajanlar
- Toxoplasma gondii → Kas ve sinir dokusunda kist şeklinde latent kalabilir, bağışıklık baskılanınca reaktive olur.
HSV (Herpes Simplex Virüsü) bulaş yolları şu şekildedir
- Cinsel temas
- Vajinal, anal veya oral ilişki sırasında virüs bulaşabilir.
- Semptom (herpes yarası) olmasa bile virüs cilt temasıyla geçebilir.
- Doğrudan cilt teması
- HSV lezyonları (uçuk, genital herpes) olan bölgelerle temas virüsün bulaşmasına neden olabilir.
- Ağız teması (öpüşme)
- Özellikle dudak uçuğu (HSV-1) olan kişilerden öpüşme yoluyla bulaşır.
- Doğum sırasında (dikey bulaş)
- Enfekte anneden bebeğe doğum kanalından geçerken bulaşabilir.
- Oral-genital temas
- Dudak uçuğu (HSV-1) olan bir kişinin oral seks yapması durumunda genital bölgeye bulaşabilir.
- Ortak eşya kullanımı (nadir)
- Aynı havlu, tıraş bıçağı veya kişisel eşyaların paylaşılması teorik olarak bulaşa yol açabilir, ancak çok nadirdir.
Kadında sinir yoğun dermatomlar ve hSV
Dermatom: Tek bir spinal sinirin duyusal lifleri tarafından innerve edilen (hissettirilen) deri bölgesidir.
- Vücudumuzda her segmental spinal sinir, belirli bir deri alanının duyusunu taşır.
- Örneğin:
- S2–S4 dermatomları genital bölge ve perine duyusunu taşır.
- T10 dermatomu göbek çevresine denk gelir.
HSV ve Dermatom İlişkisi
- Virüs anterograd hareket ederek aynı dermatom bölgesinde tekrarlayan lezyonlar yapar.
- HSV, genital bölgede özellikle S2, S3, S4 dermatomları üzerinde etkilidir.
- Virüs, ilk bulaş sonrası deri/mukoza hücrelerinde çoğalır, ardından duyusal sinir uçlarından retrograd taşınarak sakral ganglionlara (özellikle sakral dorsal root ganglion) yerleşir.
- Burada latent (uyku halinde) kalır.
- Bağışıklık zayıflayınca veya stres, hormonal değişiklik, travma gibi tetikleyicilerle virüs tekrar aktive olur.
Vulva, vajina ve anüs çevresi → S2–S4 dermatomları
Bu dermatomların sinir yoğunluğu fazladır ve HSV bu bölgelerde:
- Ağrılı vezikül (kabarcık) ve ülserler oluşturur
- Yaygın yanma, batma, kaşıntı hissi verir
Bazı kadınlarda atak başlamadan birkaç gün önce bu dermatomlar üzerinde prodromal semptomlar (karıncalanma, yanma) hissedilir.
HSV’nin İnsanlarda Tercih Ettiği Sinir Yoğun Bölgeler
| HSV Tipi | Tercih Ettiği Ganglionlar | Klinik Yansıma |
|---|
| HSV-1 | Trigeminal ganglion (V1, V2, V3) | Dudak uçuğu, göz herpes, yüz lezyonları |
| HSV-2 | Sakral ganglionlar (S2–S4) | Vulvar/genital herpes, anal herpes |
| Her ikisi | Lumbal / Servikal ganglionlar | Daha nadir, atipik lezyonlar (parmaklar) |
HSV-1 ve HSV-2 Farkı
HSV-1 genellikle oral bölgelerde enfeksiyona neden olurken, HSV-2 genellikle genital bölgelerde enfeksiyona sebep olmaktadır. Ancak, oral-genital temas ile her iki virüs türü de diğer bölgeye bulaşabilir.
Latent Enfeksiyon ve Reaktivasyon Süreci
HSV’nin latent enfeksiyon oluşturma yeteneği, virüsün vücutta belirli bir süre sessiz kalmasına ve daha sonra aktif hale gelmesine neden olabilir. Bu reaktivasyonlar, genellikle stres, bağışıklık sistemi zayıflaması veya diğer faktörlerle tetiklenebilir.
Kadında Latent Enfeksiyon Yapan Mikroorganizmalar
| Mikroorganizma | Tür | Latent Kaldığı Yer / Özellik | Klinik Sonuç |
|---|---|---|---|
| Herpes Simplex Virüsü (HSV-1,2) | Virus | Trigeminal / sakral sinir ganglionları | Tekrarlayan dudak ve genital herpes |
| Varisella Zoster Virüsü (VZV) | Virus | Dorsal kök ganglionları | Zona (herpes zoster) |
| Human Papilloma Virüsü (HPV) | Virus | Servikal ve genital epitel hücreleri | Siğil, servikal displazi, kanser riski |
| Epstein-Barr Virüsü (EBV) | Virus | B lenfositler | Mononükleoz, lenfoma ilişkisi |
| Cytomegalovirüs (CMV) | Virus | Monosit / lenfositler | Yenidoğanda ve immünsüprese bireylerde ağır hastalık |
| Mycobacterium tuberculosis | Bakteri | Akciğer dışı odaklar, genital trakt | Latent tüberküloz, infertilite |
| Treponema pallidum | Bakteri | Kan ve dokularda sessiz faz | Latent sifiliz |
| Chlamydia trachomatis | Bakteri | Epitel hücreleri (persistan formda) | Kronik pelvik enfeksiyon, infertilite |
| Toxoplasma gondii | Parazit | Kas ve sinir dokusunda kistler | Gebelikte reaktivasyon riski |
Human Herpes virüs tipleri
- HHV -1 (Herpes simplex virüs tip-1, arka kök gangliyonlarında latent kalır.
- Hastalık: Uçuk (herpes labialis), herpes ensefaliti, alzheimer
- HHV – 2 (Herpes simplex virüs tip-2, arka kök gangliyonlarında latent kalır).
- Hastalık: Genital herpes.
- HHV – 3 (Varisella-zoster virüsü, arka kök gangliyonlarında latent kalır).
- Hastalık: Çocuklarda su çiçeği; erişkinlerde zona.
- HHV – 4 (Ebstein-Barr virüs, lenfoid dokularda latent kalır).
- Hastalık: İnfeksiyöz mononükleozis, lenfoma.
- HHV – 5 (Sitomegalovirüs, periferal lökositlerde latent kalır).
- Hastalık: Sitomegalik inklüzyon hastalığı.
- HHV – 6 (Rozeola infantum etkeni, periferal lökositlerde latent kalır).
- Hastalık: Çocuklarda roseola infantum, Liken planus, Liken skleroz
- HHV – 7 (Pitriazis rozea etkeni, periferal lökositlerde latent kalır).
- Hastalık: Asemptomatik lenforetiküler hastalıklar, Liken planus, Liken skleroz
- HHV – 8 (Kaposi sarkomu etkeni, lenfoid dokularda latent kalır).
- Hastalık: Kaposi sarkomu.
Klinik Bulgular (Vulvar Herpes)
Vulvar Herpes, kadınlarda genital bölgede görülen herpes enfeksiyonudur. Klinik bulgular arasında ağrılı yaralar, kaşıntı, yanma hissi ve lenf nodu büyümesi yer alabilir.
Primer Enfeksiyon Belirtileri
- Genital herpes primer enfeksiyon belirtileri arasında ateş, kas ağrıları, genital yaralar ve genel halsizlik bulunabilir.
Tekrarlayan Ataklar
- HSV enfeksiyonu olan bireylerde tekrarlayan ataklar sık görülebilir ve genellikle ağrılı yaralarla kendini gösterir.
Komplikasyonlar
Genital herpes enfeksiyonu bazı komplikasyonlara neden olabilir, özellikle hamilelik sırasında bebeğe geçiş riski bulunabilir.
Gebelik / Doğumda HSV Geçişi
1. Bebeğe Geçiş Yolu
- En sık doğum sırasında (vaginal yoldan geçerken, doğum kanalındaki aktif lezyonlardan).
- Daha nadir:
- Gebelik sırasında plasenta yoluyla (intrauterin bulaş, %5’ten az).
- Doğum sonrası yakın temasla (örneğin annede dudak uçuğu varsa öpme ile).
2. Risk Faktörleri
- İlk kez (primer) HSV enfeksiyonu gebelikte gelişirse → risk çok daha yüksek.
- Tekrarlayan (rekürren) enfeksiyonlarda → anne kanında antikor olduğu için bebeği kısmen korur, risk daha düşüktür.
3. Bebekte Görülebilecek Sonuçlar (Neonatal Herpes)
- Cilt, göz ve ağız tutulumu
- Veziküller, ülserler
- Konjonktivit, keratit
- Merkezi Sinir Sistemi tutulumu
- Ensefalit (beyin iltihabı)
- Letarji, nöbet, koma
- Dissemine (yaygın) enfeksiyon
- Karaciğer, akciğer, böbrek, beyin tutulumu
- Çok ağır seyreder, yüksek ölüm riski vardır.
4. Anne Açısından Yönetim
- Gebelikte HSV öyküsü varsa:
- 36. gebelik haftasından itibaren profilaktik antiviral (asiklovir/valasiklovir) başlanabilir.
- Doğumda aktif genital lezyon varsa:
- Sezaryen doğum tercih edilir → bebeğin doğum kanalındaki lezyonlara temasını engellemek için.
- Emzirme:
- Meme başında aktif HSV lezyonu yoksa genellikle güvenlidir.
Özet:
Eğer anne gebelikte HSV geçirirse, özellikle ilk enfeksiyon ise bebeğe doğum sırasında bulaşabilir ve neonatal herpes gelişebilir. Bu da cilt lezyonlarından ağır ensefalite ve hayati organ tutulumuna kadar farklı şekillerde ortaya çıkar. Bu nedenle gebelikte HSV öyküsü olan annelerin takibi ve doğum şeklinin doğru planlanması çok kritiktir.
Tanı Yöntemleri
Genital herpes tanısı genellikle klinik bulgulara dayanarak konur, ancak laboratuvar testleri de kullanılabilir. PCR, seroloji ve viral kültür gibi yöntemlerle tanı doğrulanabilir.
Klinik Değerlendirme
Genital herpes klinik değerlendirmesi genellikle hekim tarafından yapılan fiziksel muayene ve hastanın şikayetlerinin değerlendirilmesini içerir.
Lezyonların değerlendirilmesi:
- Vezikül → püstül → ülser → kabuklanma evreleri
- Genellikle ağrılı, gruplar halinde
- Genital bölgede, anüs çevresinde, ağız dudak kenarında olabilir
Lenf nodları:
- Kasık bölgesinde hassas, büyümüş lenf nodları
Sistemik bulgular (primer enfeksiyonlarda):
- Ateş, halsizlik, baş ağrısı, kas ağrıları
Laboratuvar Yöntemleri
Genellikle PCR yöntemi kullanılarak herpes virüsü DNA’sı belirlenebilir. Ayrıca, serolojik testler ve viral kültür de tanıda yardımcı olabilir.
- PCR (Polimeraz zincir reaksiyonu): En duyarlı yöntem, HSV DNA’sını gösterir
- Viral kültür: Altın standart, ama zaman alır
- Seroloji (IgM, IgG): Tip ayrımı (HSV-1 mi HSV-2 mi) ve geçirilmiş enfeksiyonun gösterilmesi
- Tzanck testi: Vezikül içi sıvıdan alınır (artık nadir kullanılır)
Tedavi ve Yönetim
%100 kesin tedavisi yoktur.
Genital herpes tedavisinde antiviral ilaçlar kullanılır, bu ilaçlar atakları baskılayabilir ve semptomları hafifletebilir. Gebelik sırasında özel bir tedavi yönetimi gerekebilir.
Genital herpes tanısı konulduğunda, hasta ve partneri buna uygun şekilde yönlendirilmeli ve tedavi süreci titizlikle takip edilmelidir.
Antiviral İlaçlar
- Asiklovir, valasiklovir ve famsiklovir gibi antiviral ilaçlar genital herpes tedavisinde yaygın olarak kullanılmaktadır.
Atak Tedavisi vs Baskılayıcı Tedavi
- Genital herpes tedavisinde, hem atak sırasında hem de sürekli kullanılan baskılayıcı tedaviler uygulanabilir.
Gebelikte Yönetim ve Doğum
- Hamile kadınlarda genital herpes yönetimi önemlidir, zira doğum sırasında bebeğe bulaş riski bulunabilir. Planlama ve doğum sürecinde dikkatli bir yaklaşım gerekir.
Korunma ve Toplum Sağlığı
- Genital herpes yayılmasını önlemek için prezervatif kullanımı, partnerlere bilgilendirme ve asemptomatik viral yayılımın farkında olunması önemlidir. Halk sağlığını korumak için etkili önlemler alınmalıdır.
Genital Herpes, cinsel yolla bulaşan yaygın bir enfeksiyondur ve ciddi komplikasyonlara neden olabilir. Tanı, tedavi, yönetim ve korunma konularında dikkatli olunmalıdır.
Muğla
Kadın
Doğum
Doktorların Önerdiği Vajinal Kayganlaştırıcılar - 2026
Ocak 6, 2026[…] Genital Herpes – Vulvar Herpes – HSVVajina Yaşlanması Hastalık Üretir Mi? – Atrofik VulvovajinitVajina kadında ilk yaşlanan yerdir.Vajinal kuruluk ile başa çıkmak için sabit değişme yani mentor jinekolog doktor ile irtibatınız olmalıdır.Menopoz’da Cinsel İlişki Ölüm Riski Yaratır Mı?Vajina Osmolarite61 Adet Menopoz İşareti̇ Nelerdi̇r? […]