Naboth Kisti (Rahim Ağzı Kisti): Gizli Çığlık

Rahim ağzı kanalı boyunca gelişmeye devam eden naboth kistleri¹ Rahim ağzı yüzeyinde gözle görülmeyen kistler kanal boyunca ultrasonda görünür.

Rahim Ağzındaki Bu Küçük Kistler, Vücudunuzun Çığlığı Olabilir! Naboth Kisti Sandığınız Kadar Masum mu?

Vücudunuzun Sessiz Çığlığını Duyuyor musunuz?

Bu minik oluşum gerçekten masum bir durum mu?
Rutin bir jinekolojik muayenede doktorunuzun “rahim ağzınızda kist var” dediğini duydunuz ve içinize bir korku mu düştü?
Vücudunuzun size gönderdiği daha ciddi bir hastalığın ilk sinyali olabilir mi?

Hemen söyleyelim, Naboth kisti – rahim ağzı kisti çoğu zaman zararsız kabul edilir. Ancak tıbbi literatürde “asemptomatik” olarak geçiştirilen (basite alınan) bu durum, kliniğimizde (Muğla, Ortaca, Dalaman, Köyceğiz) yaptığımız çok sayıda muayenede gördük ki, çoğu zaman altta yatan kronik bir enfeksiyonun buzdağının görünen yüzüdür.

Peki vücudunuz size ne anlatmaya çalışıyor? Gelin, bu kistlerin dilinden anlayalım.

✍ Enfeksiyon ile ilgili şikayetleriniz varsa şu konulara da bakabilirsiniz.

Nabouth Kisti Nedir?

Nabouth kisti, rahim ağzı (serviks) kanalını döşeyen ve kayganlaştırıcı mukus üreten Nabouth bezlerinin ağzının tıkanmasıyla oluşur . Bez içinde biriken mukus, baloncuk şeklinde kabarıklıklar meydana getirir. Bu oluşumlar, Alman anatomist Dr. Martin Naboth’un 1692’deki keşfinden bu yana onun adıyla anılır.

Sağlıklı işleyen bir yapı tıkanır mı?

Peki, vücut neden kendi bezlerinin ağzını tıkar | kapatır gibi bir “hata” yapar? İşte asıl cevap bu sorunun içinde gizli. Çünkü bu tıkanıklık, aslında vücudun bir savunma mekanizmasının yan ürünüdür. Vücut, sürekli tahriş olan veya enfekte olan bir bölgeyi “kapatarak” korumaya çalışır. Yani kist, sorunun kendisi değil, bir sonucudur.

Zamanla kist sayısının artması neyi gösterir?

Birazdan, bu konuda tüm internet mecrasında dolaşan bilgilerin aksine, kliniğimizdeki gözlemlerimize dayanan en önemli noktaya değineceğiz. Bu nokta, jinekolojik sağlığınızla ilgili bakış açınızı tamamen değiştirebilir.

Kadın doğum uzmanları olarak sıkça karşılaştığımız bir tablodur: Hasta, yıllardır var olan bir vajinal akıntıyı “normal” kabul eder. Ancak muayenede, rahim ağzının neredeyse tamamını kaplayan Naboth kistleri ve kronik bir enfeksiyon bulgularıyla karşılaşırız . Bu durum, vücudun uzun süredir verdiği bir mücadelenin kanıtıdır.

Naboth Kisti Neden Olur?

Naboth kisti – rahim ağzı kisti oluşumunun mekanizması basittir: Bezin ağzı kapanır, salgı birikir. Peki bu tıkanmaya yol açan asıl olaylar nelerdir?

1. Doğum Travması: Doğum sırasında rahim ağzı dokusu hasar görür ve iyileşirken yeni epitel dokusu bezlerin ağzını kapatabilir . Bu yüzden doğum yapmış kadınlarda daha sık görülür.
2. Kronik Enfeksiyon (Servisit): En önemli nedendir. Tekrarlayan veya tedavi edilmeyen vajinal enfeksiyonlar, rahim ağzında sürekli bir inflamasyona yol açar. Vücut bu bölgeyi onarırken bez kanallarını tıkar .
3. Rahim Ağzına Yönelik Cerrahi İşlemler: Kürtaj, biyopsi veya konizasyon gibi işlemler sonrası oluşan skar (yara izi) dokusu da tıkanıklığa neden olabilir .

💡 Buraya kadar anlattıklarımız, her yerde bulabileceğiniz klasik bilgiler. Şimdi asıl kritik soruya gelelim: Milyonlarca kadında bu kistler var ve birçoğu hiç sorun yaşamıyor. Öyleyse neden bazı kadınlarda bu kistler “sessiz” kalırken, bazılarında kronik ağrı, akıntı ve hatta kısırlık gibi ciddi tablolara yol açıyor?

Aslında, bu kistlerin genellikle zararsız olduğunu çok yerde okumuşsunuzudur. Ya öyle değil, ve herkes birbirini kopyalayarak tekrar ediyorlarsa?

Atta yatan kronik bir servikovajinal enfeksiyonun veya yetersiz iyileşme sürecinin bir işareti olamaz mı?

Nabothian kistleri semptomlara neden olabilir.

Genital Trafik ! 🚦

İnsan spermatozoaları, kuyruk kısmında hareketi sağlayan kamçılarının oluşturduğu itici güç ve kadın genital sisteminin özellikle ovulasyona yakın dönemde aktive ettiği peristaltik hareketler sayesinde dakikada yaklaşık 3 mm hızla ilerler. Bu hız esas alındığında, ortalama bir kadında spermin serviksten başlayarak döllenmenin gerçekleştiği fallop tüpünün orta ve dış üçte birlik kısmının birleşim noktasına, doğrudan bir rota izleyerek ulaşmasının teorik olarak en az 45 dakika sürmesi beklenir. Buna karşın klinik gözlemler, spermin fallop tüplerine ulaşmasının çoğu zaman bu süreden daha kısa sürede gerçekleşebildiğini göstermektedir.

Peki, kamçı gibi aktif bir itici güce sahip olmayan bir madde (mikrop, karbon partikül, …) vajina içerisinde durağan şekilde mi kalır? Kesinlikle hayır.

Aktif ve dinamik bir genital trafik vardır.

• Vajina → Servikse
• Vajina → Uterus
• Vajina → Tuba Uterina
• Vajina → Karın İçi

Kadınlarda bu asendan trafik, özellikle ovulasyona yakın dönemlerde, hormonlarında (oksitosin, …) desteklediği uterin ve tubal kasılmaların etkisiyle gerçekleşir ve vajina içerisindeki etkenlerin (mikrop, ilaç, partikül,…) önemli bir kısmı, ortalama olarak yaklaşık 28–34 dakika içerisinde üst genital bölgelere, hatta karın içine kadar ulaşabilmektedir ^Kaynak.

Yani ovulasyon döneminde semptom versin veya vermesin vajina içerisindeki her şey 28 – 34 dakika içerisinde; servikste, rahim içinde ve tuba içindedir. 1960 yılında Fertil Steril dergisinde yayınlanmış çalışmada incelenmiş 3 kadının hepsi 6 ve üzerinde doğum yapmış (servikal hasarlı hastalar olduğu muhtemel) ve elektif histerektomi planlanmış kadınlardı. Genital trafiğin aktif şekilde ovulasyon dönemine yakın olan 2 kadında aktif olduğu gösterilmiş, ovulasyon döneminde olmayan kadında ise genital trafiğin olmadığı gösterilmiştir.

Ancak bu bulgular değerlendirilirken önemli bir nokta göz ardı edilmemelidir: Söz konusu kadınlar cerrahi müdahale altındadır ve vajinaya yerleştirilen karbon partiküllerinin geçişini göstermek amacıyla 1 – 24 saatlik uzun gözlem süreleri beklenememiştir. Eğer bu süre mümkün olabilseydi, ovulasyon döneminde olmayan olguda da karbon partiküllerinin üst genital sistemlerde tespit edilmesi olasıydı.

Ne Zaman Normal Kabul Edilir?

• Boyut: Genellikle birkaç milimetre ile 1-2 santimetre arasındadır. Çok daha büyük olmadığı sürece.
• Sayı: Tek veya birkaç adet olabilir.
• Semptom: Hiçbir şikayete (ağrı, akıntı artışı, kanama) neden olmaz.
• Görünüm: Jinekolojik muayenede veya ultrasonda rastlantısal olarak saptanır.
• Dinamik: Yıllar boyunca aynı kalabilir, büyümez veya kendiliğinden kaybolabilir.

Bu kriterlere uyan kistler genellikle takip gerektirmez. Yıllık rutin jinekolojik kontrollerde gözlem yeterlidir.

Naboth Kistleri Ne Zaman Tehlikeli Olabilir? (🚩Kırmızı Bayraklar, )

Bazı durumlarda Naboth kisti, daha ciddi bir durumun göstergesi olabilir veya kendisi komplikasyonlara yol açabilir:

• Hızlı Büyüme: Kistin kısa sürede belirgin şekilde büyümesi.
• Çok Sayıda ve Büyük Kistler: Servikal kanalı tıkayacak veya deforme edecek boyutta ve sayıda olması.
• Enfeksiyon: Nadiren kist içeriği enfekte olabilir, ağrılı apseye dönüşebilir.
• Belirtilere Yol Açması: Sebepsiz vajinal kanama, ilişki sonrası kanama, kronik pelvik ağrı veya tıkanıklığa bağlı şiddetli adet sancılarına neden olması.
• Kötü Görünüm: Kolposkopi veya muayenede atipik, düzensiz bir görünüm sergilemesi. Bu durumda, altta yatan bir servikal intraepitelyal neoplazi (CIN) gibi prekanseröz bir lezyonun dışlanması gerekir.
• Spirali olan hastalarda adet dışı kanamaya neden olabilmektedir.

💡 Ancak bundan önce, belki de daha önemli bir soru daha var: Doktor muayenesinde kistin varlığı dışında, altta yatan sorunu anlamak için tam olarak neye bakılıyor?

Tanı Nasıl Konur? Muayenede Neye Bakılır?

Tanı genellikle rutin jinekolojik muayene sırasında konur.

1. Spekulum Muayenesi: Doktor, rahim ağzını gözlemler. Kistler sıklıkla serviks yüzeyinde sarımsı-beyaz, kabarık, küçük kabarcıklar olarak görülür.
2. Transvajinal Ultrason: Bu yöntem, kistlerin boyutunu, sayısını, yerleşimini ve iç yapısını değerlendirmede altın standarttır. Özellikle endoservikal kanal içindeki kistleri görüntüler. Rahim ağzı dokusunun kalınlığını ve genel yapısını değerlendirmek için değerlidir.
3. Kolposkopi: Şüpheli bir görünüm varsa veya anormal Pap smear sonucu ile birlikteyse, rahim ağzı büyüteçle (kolposkop) detaylı incelenir. Burada amaç, kistin kendisinden ziyade, serviksteki diğer olası anormallikleri (HPV lezyonları vb.) araştırmaktır.
4. Pap Smear / HPV Testi: Naboth kisti tanısı alsanız da almasanız da, rutin servikal kanser taramalarınızı (Pap smear ve/veya HPV testi) aksatmamalısınız. Bu testler kist hakkında bilgi vermez, ancak serviksteki anormal hücre değişikliklerini tespit eder.

En çok merak edilen soruya gelelim: Peki bu kistlerden nasıl kurtulacağız?

Kistlerden kurtulmak bir çözüm mü?

Uzman Görüşü

Ancak asıl kritik değerlendirme, kistin varlığı değil, eşlik eden durumlardır. Muayenede özellikle şunlara bakılır:

1. Kolposkopi: Rahim ağzı özel bir mikroskopla (kolposkop) incelenir. Amaç, HPV’nin yol açtığı, gözle görülemeyen asemptomatik lezyonları (asetobeyaz alanlar, mozaiklenme vb.) tespit etmektir. Kistler, bu inceleme için bir işaret fişeğidir.
2. Smear ve HPV Testi: Kistlerin kendisi kanser yapmaz, ancak onları oluşturan zemin (kronik enfeksiyon, HPV) kanser riski taşır. Bu testler rahim ağzı hücrelerinin sağlığını kontrol eder .
3. Kist İçeriği Değerlendirmesi: Nadiren de olsa, şüpheli durumlarda kist boşaltılarak içerik incelenebilir.
4. Kronik enfeksiyon şüphesi varsa, standart kültürler yeterli olmayabilir. PCR (Polimeraz Zincir Reaksiyonu) testleri ile Chlamydia, Mycoplasma, Ureaplasma gibi atipik ve kronikleşmeye yatkın mikroorganizmalar araştırılmalıdır. Ayrıca, vajinal floranın detaylı analizi (mikrobiyota PCR) ve HPV genotiplendirmesi yapılmalıdır.

💡 Peki, tüm bu incelemeler yapıldı ve altta yatan bir sorun tespit edildi. Şimdi ne olacak? Tedavi süreci nasıl işliyor ve en önemlisi, bu süreçte sizin yapmanız gerekenler neler?

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Asemptomatik ve küçük Naboth kistleri için genellikle herhangi bir tedavi gerekmez. Yıllık takip yeterlidir.

Tedavi gerektiren durumlar ve seçenekler:

1. Büyük, Semptomatik veya Enfekte Kistler:
   • Kist Drenajı: Lokal anestezi altında, kistin içindeki sıvı boşaltılır. Basit bir işlemdir, ancak nüks oranı yüksek olabilir.
   • Elektrokoterizasyon (Yakma): Kist duvarı özel bir cihazla yakılarak kapatılır ve tekrar sıvı birikmesi engellenir.
   • Kriyoterapi (Dondurma): Kist dokusu dondurularak tahrip edilir.
   • Lazer Ablasyonu: Lazer enerjisi kullanılarak kist ortadan kaldırılır.
2. Altta Yatan Nedenin Tedavisi: Bu en kritik adımdır. Kronik servisit saptanırsa, nedenine yönelik antibiyotik, antiviral veya antifungal tedaviler uygulanır. HPV varlığı durumunda düzenli takip önem kazanır.

Cerrahi eksizyon (çıkarma) çok nadiren gerekir. Ancak kist çok büyükse, servikal yapıyı bozuyorsa veya tekrarlayan semptomlara neden oluyorsa veya kötü huylu bir oluşum şüphesi varsa cerrahi olarak çıkarılabilir.

Özet

• Naboth kistleri, rahim ağzı salgı bezlerinin tıkanmasıyla oluşan, genellikle iyi huylu ve asemptomatik kistlerdir.
• Çoğu zaman tedavi gerektirmez, yalnızca rutin takip yeterlidir.
• Oluşumunda kronik servisit, doğum travması veya cerrahi işlemler sık rol oynar.
• Asıl önemli olan, kistin kendisinden ziyade altta yatan nedeni araştırmak ve gerekirse tedavi etmektir.
• Büyüme, enfeksiyon belirtileri veya anormal kanama gibi durumlarda mutlaka bir kadın doğum uzmanına başvurulmalıdır.
• Rutin Pap smear ve jinekolojik muayeneler, servikal sağlığınızı korumak için hayati öneme sahiptir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

💡 Unutmayın: Yıllardır süren ve “herkeste var” diyerek kanıksadığınız bir vajinal akıntı, rahim ağzınızda onarılamaz hasarlara (kist, skar) yol açıyor olabilir. Bu durum “normal” kabul edilmez. Basit bir jinekolojik değerlendirme ile nedeni anlaşılabilir ve ilerlemesi durdurulabilir.

Bu bilgiler genel bir rehber niteliğindedir. Kişisel durumunuzun değerlendirilmesi, doğru tanı ve size özel tedavi planı için, kliniğimizden (Muğla, Ortaca, Dalaman, Köyceğiz) randevu alarak detaylı jinekolojik muayene ve ultrasonografi ile değerlendirme olanağı bulabilirsiniz. Sağlıklı günler dileriz.

Resimlerin alındığı kaynak²