Menopoz döneminde, hormonal değişiklikler nedeniyle vulvar Liken Planus riski artar. Jinekolog kontrolü , uygun tedavi önemlidir.
Genital Li̇ken Planus
Liken planus ilk olarak 1869’da Erasmus Wilson (İngiliz dermatolog ve cerrah) tarafından rapor edilmiştir. Liken planus (LP) ; kronik enflamasyona neden olan cilt rahatsızlığıdır. Normalde enfeksiyonla savaşan hücrelerin (özellikle T lenfositlerin) yanlışlıkla kendi cildinize veya mukozanıza (ağız içindeki yumuşak, nemli dokular, vulva – vajina) saldırmasıyla başlayan otoimmün hastalık
Liken Planus Kutanöz formlar
- Deriyi,
- Tırnakları,
- Saçı tutarken
Liken Planus Mukozal formlar
- Gastrointestinal sistemin (ağız, farinks, yemek borusu, mide, duedonum, anüs),
- Gırtlak
- Cinsel organlar (vulva, vajina,üretra)
- Periton, kulaklar, burun, mesane ve gözlerin konjunktivası dahil olmak üzere diğer mukozal yüzeylerin (squamöz epiteli) astarını etkileyen – tutan formlardır.
Hiç Bahsedilmeyenlerden,
** Vajina Yapışması,
** Vajinal Bant – Sineşi,
** Vajinanın Aşıri Daralması
Çok Ciddi Jinekolojik ihmal Olmadan Gerçekleşmiyor.
Vajinanızı Kaybetmeye Gerek Yok
Liken Planus Kelimesinin kökeni Yunanca ağaç yosunu anlamına gelen ‘Leichen‘ kelimesinden ve ayrıca düz ve düzgün yüzey anlamına gelen Latince ‘planus‘ kelimesinden geldiğine inanılmaktadır.
Dr Erasmus Wilson,liken planus etiyolojisini bilinmeyen enflamatuar hastalık olarak açıkladı. Başlangıçta, karakteristik yüzey işaretleri veya strialar, 1885’te Weyl tarafından tanımlandı. 1895’te Wickham, şimdi Wickham striaları olarak bilinen lezyonun özelliklerini daha fazla açıkladı.
Mukozal liken planus
Oral, servikal, mide liken planus lezyonlarının birlikteliği plurimucosal liken planus‘ 1937’de Guogerot ve Burnier tarafından tanımlanmıştır.
Liken Planus Tipleri & Tutulum Yerleri
Kutanöz yani cilt bulguları ağır basan liken planus; 6P ile bilinir:
- Pruritic (kaşıntılı)
- Purple (mor renkli)
- Polygonal (Çok köşeli)
- Planar (Düz )
- Papules (kabarcıklı)
- Plaques (yama – plak halinde)
Kutanöz – Cilt Liken Planus Tipleri
Aktinik Liken Planus:
Güneş ışığına bağlı Yüz, V şeklinde göğüs, eller gibi Güneşe maruz kalan alanlar
Halka şeklinde Liken Planus:
Erkek cinsel organı (penis, skrotum), aksilla, kasık kıvrımları
Atrofik Liken Planus:
Vücudun tüm bölgelerinde, özellikle alt ekstremitelerde
Aşındırıcı (Erosive) Liken Planus:
Ayak tabanı
Foliküler Liken Planus:
Kafa Derisi
Guttat Liken Planus:
Gövde
Hipertrofik Liken Planus:
Ön bacak, ayak bilekleri ve interfalangeal eklemler
Doğrusal Liken Planus:
Bacak aşınmış alan
Papüler Liken Planus:
Fleksör yüzeyler (ana başlangıç sunumu)
Liken Planus:
Ayaklar
Pigmentosus Liken Planus:
Yüz, V-göğüs, el gibi güneşe maruz kalan bölgeler
Pigmentosus-inversus Liken Planus:
İntertriginöz ve eğilme alanları
Tırnak tutulumlu Liken Planus:
Tırnak ve ayak tırnakları
Palmoplantar tutulumlu Liken Planus:
- (1) Malleoli
- (2) Tabanlar (iç plantar kemer)
Liken planopilaris Liken Planus:
- (1) Kafa derisinin tepe noktası
- (2) Kafa derisinin ön kısmı
Liken Planus avuç içlerinde de olabilir
Liken Planus cilt tutulumu
Liken Planus Mukoza Tipleri
Ağız Tutulumlu Liken Planus
Ağsı (Retiküler)
(1) Bukkal mukoza ve mukobukkal kıvrımlarda tutulum
(2) Lateral ve dorsal dil tutulumu
(3) Diş eti ve dudak tutulumu
Diş Çürüğüne Dikkat !
Atrofik Diş Eti Tutulumlu Liken Planu
Hipertrofik Bukkal Mukoza Tutulumlu Liken Planus
(1)Dilin eroziv Lateral ve ventral kısımları ve
(2) Bukkal mukoza kısımları
Vulvovajinal Liken Planus
- Tutulan yerler; Vajinal introitus, klitoris, klitoral başlık, labia minora ve majora, vajina
- Yanma, kaşıntı, ağrı ile karakterizedir.
- Mukozalar kırmızı renktedir.
- Vajinal sineşi yani yapışıklık, vajinal stenoz ciddi bir problemdir.
- Eroziv vulvar Liken Planusda hastalık kontrol edildikten sonra, rutin olarak hidrokortizon kremle kaplı vajinal dilatörlerin nazikçe yerleştirilmesi sineşi oluşumunu önleyebilir ve tedavinin önemli parçasını oluşturur.
- Vajinal muayene çok ağrılıdır.
- Acı ve yanmanın eşlik ettiği işeme (idrar yapmak) önemli problemdir.
- Cinsel ilişki çok ağrılıdır.
Özofagus Tutulumlu LP
- (1) Proksimal yemek borusu
- (2) Proksimal ve distal özofagus
- (3) Distal özofagus, eşlik eden mukozal tutulum olasılığı yüksektir (80%
Oküler Tutulumlu Liken Planus
- Konjonktivit
- Göz kuruluğu
- Nasolacrimal kanalın tıkanıklığı & daralması
Liken Planus Epidemiyoloji
- Liken Planus Gerçek sebebi ve ne kadar yaygın olduğu bilinmiyor.
- Dünya çapında %0,2 ile %5 arasında yaygın olabileceği düşünülüyor.
- Liken Planus kadınlarda erkeklere göre 2 kat fazladır.
- Liken Planus vakaların en az üçte ikisi 30 ila 60 yaşları arasında meydana gelir.
Liken planusun etiyolojisi ve patogenezi
Genetik zemin
Diş malzemeleri
- Diş restorasyonu
- Kaplama malzemeleri
Uyuşturucular
Bulaşıcı ajanlar – enfeksiyonlar
HCV, TT Virus , HHV- 7, HPV -16, VZV , HSV-1, CMV , … EBV
Otoimmünite
Bağırsak hastalığı
Stres
Alışkanlıklar
Travma
Diyabet ve hipertansiyon, Hiperlipidemi
Malign neoplazm
İlaçlar
Kronik jinekolojik hastalıklar
- Kronik vajinal – servikal enfeksiyonlar
- Perinenin – alt genital sistemin doğum hasarı
- Kronik mantar enfeksiyonu
Çevresel faktörler
Reaksiyonlar
- Berilyum, kobalt, bakır, krom, altın,
- İndiyum, cıva, nikel, paladyum, gümüş,
- Kalay, çinko, kompozit reçineler, seramikler (porselen), etilen glikol dimetakrilat,
- Titanyum
Tatlandırıcılar
- Mentol yağı, nane, tarçın,
- Peru balzamı, vanilya, yasemin
- Limon yağı, öjenol
Likenoid reaksiyonundan sorumlu İlaçlar
Antikolinerjikler
(i) Solifenasin
Antikonvülsanlar
(i) Karbamazepin
(ii) Okskarbazepin
(iii) Fenitoin
(iv) Valproat sodyum
Antidiyabetikler
(i) Klorpropamid
(ii) Gliburit
(iii) glipizid
(iv) İnsülin
(v) Tolazamid
(vi) Tolbutamid
İshal önleyiciler
(i) Bizmut
(i) Allopurinol (Anti Gut)
Antihistaminik ilaçlar
(i) sinnarizin
(ii) iyodürler
Psikiyatrik ilaçlar
(i) Antipsikotikler
(Klorpromazin,
Levomepromazin,
Metopromazin, Tioridazin)
(ii) Benzodiazepinler
(Lorazepam)
(iii) İmikimod
(iv) Lityum
(v) Seçici serotonin geri alımı
inhibitör (Essitalopram)
(vi) Trisiklik antidepresanlar
(Amitriptilin, İmipramin)
Sıtma ilaçları
(i) Klorokin
(ii) Hidroksiklorokin
(iii) Pirimetamin
(iv) Kinidin
(v) Kinin
Antimikrobiyaller
Antibiyotikler
(i) Para-aminosalisilik
asit
(ii) Sülfametoksazol
(iii) Tetrasiklin
(i) Aminosalisilat
sodyum
(ii) Dapson
(iii) Etambutol
(iv) İzoniazid
(v) Rifampin
(vi) Streptomisin
Antifungaller
(i) Amfoterisin B
(ii) Griseofulvin
(iii) Ketokonazol
Antihelmintik
(i) Levamizol
Antiretroviraller
(i) Zidovudin
Kardiyovasküler ilaçlar
(i) Atenolol
(ii) Kaptopril
(iii) Doksazosin
(iv) Diazoksit
(v) Enalapril
(vi) Labetalol
(vii) Metoprolol
(viii) Metildopa
(ix) Nebivolol
(x) Nicorandil
(xi) Nifedipin
(xii) Prazosin
(xiii) Prokainamid
(xiv) Propranolol
(xv) Kinidin
(xvi) Terazosin
Antienflamatuvar ilaçlar
(i) Aspirin
(ii) Diflunisal
(iii) İbuprofen
(iv) İndometasin
(v) Leflunomid
(vi) Mesalamin
(vii) Naproksen
(viii) Rofekoksib
(ix) Sulindac
(x) Sülfasalazin
(xi) Tolbutamid
Lipid düşürücü ilaçlar
(i) Gemfibrozil
(ii) Orlistat
(iii) Pravastatin
(iv) Simvastatin
İmmünomodülatör ve biyolojik terapiler
(i) Adalimumab
(ii) Daktinomisin
(iii) Etanersept
(iv) Altın tuzları
(v) İmatinib mesilat
(vi) Infliximab
(vii) İnterferon-?
(viii) Penisilamin
(ix) Takrolimus
Diüretikler
(i) Klorotiazid
(ii) Furosemid
(iii) Hidroklorotiyazid
(iv) Spironolakton
Metaller
(i) Arsenik
Retinoidler
(i) İzotretinoin
Antiparkinson ilaçları
(i) Triheksifenidil
Kemoterapi ilaçları
(i) Hidroksiüre
Diğer ilaçlar
(i) Amifenazol
(ii) Klopidogrel
(iii) Penasilamin
(iv) Palifermin
(v) Merkapto-propiyonilglisin
(vi) Misoprostol
(vii) Nandrolen
(viii) furil-propiyonat
(ix) Norflex
(x) Omeprazol
(xi) Piritioksin
(xii) Sildenafil
(xiii) Tiopronin
Liken Planus Komplikasyonlar
Akut komplikasyonlar:
- Kaşıntı kutanöz Liken Planus’da en yaygın olanıdır.
- Oral Liken Planus’da yemek yemek çok zor olabilir, hastaların yeterli beslenmeyi sürdürememeleri acı vericidir.
- Tedavi için kullanılan ilaçlar C. albicans (mantar) enfeksiyonuna zemin hazırlayabilir.
- Ayrıca genital eroziv Liken Planus’da uzun dönemli komplikasyona dönüşebilen cinsel disfonksiyon (vajinal stenoz) ortaya çıkabilir.
Kronik komplikasyonlar:
- Liken planus lezyonları düzeldikten sonra etkilenen bölgenin derisinde post-inflamatuvar hiperpigmentasyon olabilir, koyu tenli insanlarda daha belirgindir.
- Oral liken planus çok ağrılı olabilir ve ülserasyon, yara izine yol açabilir.
- Apendageal liken planus yara izine neden olabilirken, kalıcı alopesi ve tırnak kaybı görülebilir
- Kanser: Skuamöz hücreli karsinom, mukozal lezyonlardan (ağız, vulva, penis) ve Oral liken planusu olan hastalarda %1 SCC insidansı bildirilmiştir.
- Oral liken planustan etkilenen oral mukoza, C. albicans (Mantar)’a karşı daha duyarlı olabilir.
- Sistemik komplikasyonlar: Enfeksiyonlar, osteoporoz, adrenal yetmezlik, kemik iliğinin ilaçlara bağlı baskılanması, böbrek hasarı, hiperlipidemi oluşabilir.
- Vajinanın fibrozisi ve kapanması (Vajinal setenoz, vajinal sineşiler)
Bu hastalık ömür boyu sürecek sabit değişmez jinekolog ile Hekim hasta bağı kurmayı gerektirir çünkü kronik hastalıktır.
Rudolf Virchow; Louis Pasteur, Robert Koch savundukları; hastalıkların mikrop teorisine inanmıyordu. Hastalıkların, dış patojenlerden değil, hücrelerin İçindeki anormal faaliyetlerden kaynaklandığını öne sürdü. Aynı zamanda Max Gerson‘da Hastalık gelişmeden önce metabolik bozulmanın başladığını kitabında yazmıştır.
Mesut Bayraktar ekolleri birleştirerek modifiye ederek meslek İcrasında bulunmaktadır. Tıbbın Papa’sı Virchow’unda haklı olduğunu vurgulamaktadır. Her bir Ekol Platon’un Mağara Alegorisinde Bulunan, Zincirlerinden Kurtularak Mağaradaki Ateşin Işığına Alışmış Ama Güneşe Ulaşamamış Mahkumlardır. Güneşe Çıktığınızda Gördüğünüz; Sıfır Vajinal Akıntı sağlıktır.
Muğla
Kadın
Vulvar Fimozis - Klitoral Fimozis - 2025
Aralık 19, 2025[…] Vajinal Stenoz Yani̇ Vaji̇na Darlığı Nasıl Yönetilir?Vulvar Liken Planus – Jinekoloji […]
Dişleri Çürüyen Kadınlar ! Muğla jinekolog doktor 05467740159
Aralık 20, 2025[…] yapar.Hekim hasta bağı her şeyi kolaylaştırır.Yanan Ağız Vulva Sendromu VulvostomatodyniaVulvar Liken Planus – JinekolojiEn Sağlam Dokunu Çürüten Hastalık; Jinekolojik […]